Пры якіх умовах беларус загаворыць па-беларуску?

І што думаюць магілёўцы пра выкарыстанне беларускай мовы ў паўсядзённым жыцці – у Дзень роднай мовы высвятляў gorad.by.

Дзень роднай мовы адзначае свет 21 лютага. Як ён па-іншаму называецца, Міжнародны дзень матчынай мовы — адмысловы дзень, абвешчаны на 30-й сесii ЮНЭСКА па прапанове Бангладэш у 1999 годзе. Дзень святкавання — 21 лютага – быў абраны невыпадкова: у гэты дзень у 1952 годзе загінула пяць студэнтаў, якія змагаліся за наданне мове бангла статуса дзяржаўнай у тагачасным Пакістане, усходняя частка якога пазней стала незалежнай дзяржавай Бангладэш.

Беларусь і яе родная мова

У сучаснай Беларусі дзве дзяржаўныя мовы. Большая частка насельніцтва – каля 70% – у побыце карыстаецца рускай мовай. Але роднай мовай большасць беларусаў усё ж лічыць беларускую – больш за 50%.

Па дадзеных перапісу насельніцтва ў 2009 годзе

Па дадзеных перапісу насельніцтва ў 2009 годзе

 

Магілёўцы: па-руску, але з павагай да беларускай

Ці хацелі б магілёўцы карыстацца беларускай мовай у паўсядзённым жыцці і што перашкаджае ім гэта рабіць, даведваўся gorad.by. Пытанні мы задавалі па-беларуску, адказы прапануем на мове, якую выкарыстаў рэспандэнт.

Настаўніца

Настаўніца

 

– Белорусский – это же наш родной язык, хотелось бы побольше слышать родного языка в повседневной жизни. Не только в объявлении остановок… Побольше рекламы белорусской, а не зарубежной.

Я считаю, что лучше бы было, если бы мы поддерживали именно свой родной язык. Я считаю, это должен сделать сам человек в себе, поставить себе цель – и стремиться к реализации этой цели.

 

 

Школьнік

Школьнік

 

– У нас же два государственных языка, наверное было бы неплохо, чтобы говорили по-белорусски. Вот почему везде во всех странах разговаривают на своём языке, а у нас – на русском?.. И единицы разговаривают на родном, на белорусском.

Я бы наверное не смог уже говорить на белорусском языке, просто потому что привык на русском говорить.

 

 

Праграміст

Праграміст

– Процентов 70 наших людзей разговаривает на русском. И любая попытка сделать белорусский язык единственным – будет дискриминацией населения. Другое дело – можно его популяризовать, чтобы он более распространён был среди населения. Но не принудительно. Переход на белорусский язык – это утопично, и вряд ли это будет на самом деле.

Странно было бы, если бы национальный язык, не был бы приоритетным языком в стране. А шаги к популяризации, конечно, должно делать государство, а кто ещё?.. Человек разговаривает на том языке, на котором он привык, сам по себе он на другой язык переходить не будет.

 

Школьніца

adsense кликер для заработка на Google AdSense от 500 до 1000 долларов в месяц

Школьніца

– Все привыкли к русскому языку. Но белорусский забывать не стоит, он же родной. Так мы можем потерять все наши ценности, которые достались от предков.

Сейчас ведь молодёжь начинает, например, петь на белорусском – это становится нормальным, это красиво – и гордость возникает за свой язык, за свою страну.

Если бы все говорили и понимали его, тогда бы все перешли. А так не все могут разговаривать на нём. Если бы изучали так же хорошо, как и русский и говорили бы на нём – перешли бы полностью.

 

Пенсіянерка

Пенсіянерка

 

– Все разговаривают так, как им хочется. Я-то уже прожила жизнь, я старый человек. Когда я была в Украине, я разговаривала по-украински. А я там прожила лет восемь. С девочками работала с украинскими, быстро поменяла язык – говорила на украинском.

Когда сюда приехала – тут уже белорусской стала или русской?.. Я не знаю, кто я

 

 

А ўсё ж, «Хто мы такія?»

У нядзелю, 20 лютага, каля 70-ці магілёўцаў паўдзельнічала ў дыктоўцы па-беларуску, якая адбылася ў магілёўскім Палацы культуры вобласці і была прымеркаваная да Дня роднай мовы.

Неабыякавым да мовы магілёўцам было прапанавана пісаць дыктоўку па эсэ Максама Багдановіча пад сімвалічнай назвай «Хто мы такія?».

На дыктоўцы gorad.by апынуўся за адным сталом з магілёўскім журналістам Генадзем Суднікам і студэнтамі гістарычнага факультэта МДУ імя Куляшова. Да таго, як Багдановіч «загучаў» разважаннямі на тэму «Хто мы такія?», gorad.by пацікавіўся у студэнтаў МДУ, якое месца яны адводзяць беларускай мове:

– Гэта вельмі важна – папулярызацыя нашай мовы. Трэба паменшыць ўплыў рускай мовы на грамадства, так, як і іншых моваў. Трэба пераводзіць усе СМІ на беларускую мову, рабіць пераклады замежных каналаў на беларускую мову, – зазначыў малады чалавек.

А ягоны сябра з гонарам распавёў, што мова для яго натуральная з дзяцінства:

– Я са змяшанай сям’і. І адукацыя хоць была ў мяне на рускай мове, але заўжды ўва мне выхоўвалася разуменне таго, што роднае і нацыянальнае – гэта беларускае. Я толькі ўдасканальваў ужытак яе ў жыцці.

 

З сумам і спадзяваннем…

Пакуль не пачалася дыктоўка, гутарка за сталом працягвалася… Так што ж трэба беларусам, каб загаварыць па-беларуску? Ці стануць гаварыць на мове тыя, хто ставіцца на сёння да яе выкарыстання скептычна? Пра гэта разважаў журналіст Генадзь Суднік:

Генадзь Суднік, журналіст

Генадзь Суднік, журналіст

– Я думаю, што тых, хто б не хацеў перайсці на родную мову ў паўсядзенным жыцці, такіх няма людзей. Бо ўсе людзі, якія тут жывуць, разумеюць мову, яны б на яе перайшлі па патрэбе працоўнай, ці калі б было адпаведнае асяроддзе. Вось, як малады чалавек гаворыць – усё мусіць быць у гэтай краіне па-беларуску: і шыльды крамаў, і іншае…

Гэта мусіць рабіць улада, дзяржава, гэта мусіць рабіць эліта. Як толькі яна б пачала гэта рабіць – не заклікамі і не якой-небудзь прапагандай. А гэта павінна быць складзены рэальны працоўны план: што, як і за чым робіцца, – адзначыў Генадзь Суднік.

І са смуткам дадаў, што Беларусь магла б вырасціць ўжо цэлае пакаленне тых, для каго беларуская мова была б не цудам света, а неадемнай часткай паўсядзённасці:

– Вось той закон, які так і не выканалі, прыняты даўно, тым нашым саветам 13-га склікання, ён быў разлічаны на 15 гадоў, і там было ўсё прапісана: у такім годзе ўсе абвесткі ў транспарце на беларускай мове, а праз яшчэ два гады, напрыклад – усе крамы на беларускай мове. А з такога класа (ці у садку) – беларускамоўнае поўнае выхаванне і навучанне. І вось праз тыя 15 гадоў, калі б закон выконваўся, тыя, хто нарадзіўся б тады – для іх яго такога моўнагага пытання не было б – настолькі б была натуральнай яна ў асароддзі. Так, як гэта зрабілі ўсе краіны, што побач з намі. Усюды гэтыя праблемы былі – гэта ж савецкае наследства – гэтая праблема. Але, што Прыбалтыка, што Украіна, што Казахстан ды Малдова – з зайздрасцю можна і трэба паглядаць на іх – на тое, што яны разумеюць, што гэта адзін з асноўных падмуркаў для краіны, для грамадства, для народу…